Renesans

Renesans, czyli odrodzenie, oznacza przemiany kultury związane z ponownym zainteresowaniem dziedzictwem antyku. Jego początki we Włoszech są wcześniejsze niż rozwój w innych krajach. Dlatego europejskie i polskie ramy czasowe nie pokrywają się dokładnie.

Humanistyczna edukacja kierowała uwagę na języki klasyczne, historię i doświadczenie człowieka. Twórcy sięgali do dawnych gatunków i filozofii, nadając im nowe znaczenia. Rozwój kultury nie oznaczał przy tym całkowitego zerwania z religią.

W Polsce szczególne znaczenie zyskało pisarstwo Jana Kochanowskiego i Mikołaja Reja. Rozwijała się twórczość polskojęzyczna oraz łacińska. Fraszki, pieśni, treny i dramat pozwalały mówić zarówno o codzienności, jak i sprawach publicznych.

Zainteresowanie harmonią i rozumnym życiem współistniało z doświadczeniem straty i niepewności. Literatura podejmowała pytania o cnotę, szczęście, naturę, obywatelski obowiązek i miejsce człowieka w świecie. Idee epoki nie tworzyły jednego, niezmiennego programu.

Przy lekturze warto zauważyć związki z antykiem oraz napięcie między ideałem a osobistym przeżyciem. Renesansowe odwołania do stoicyzmu, poezji Horacego czy tradycji biblijnej często spotykają się w obrębie tego samego utworu.