Średniowiecze

W Polsce średniowiecze obejmuje piśmiennictwo rozwijające się od X do XV wieku. Europejskie ramy epoki są szersze i umownie sięgają V stulecia. Granice nie oznaczają nagłego zaniku dawnych form kultury.

Literatura powstawała po łacinie i po polsku. Łacina łączyła miejscowe piśmiennictwo z kulturą chrześcijańskiej Europy, a stopniowy rozwój polszczyzny pozwalał zapisywać modlitwy, pieśni i teksty przeznaczone dla szerszych odbiorców.

Ważną część dorobku stanowiły utwory religijne, żywoty świętych oraz kroniki. Teksty kształtowały wzorce zachowania i utrwalały pamięć wspólnoty. Wiele pozostaje anonimowych, a datowanie zachowanych zabytków wymaga badań języka i rękopisów.

Literatura europejska rozwijała również opowieści rycerskie i dworskie. Rycerz miał dowodzić odwagi oraz wierności, natomiast historie miłosne pokazywały konflikty uczucia, lojalności i obowiązku. Obok ideałów pojawiały się obrazy cierpienia i śmierci.

Czytając utwór średniowieczny, warto sprawdzić jego funkcję: pochwałę, pouczenie, modlitwę albo przestrogę. Alegorie i powtarzalne wzorce postaci pomagają zrozumieć świat wartości, do którego odwoływali się dawni odbiorcy.