„Sposób na Elfa” to powieść dla dzieci autorstwa Marcina Pałasza, wydana w 2012 roku. Opowiada o niezwykłej przyjaźni psa przygarniętego ze schroniska z jego nową rodziną. Książka zapoczątkowała siedmiotomowy cykl „Elfomania”, zdobyła wyróżnienie w Konkursie Książka Roku 2012 Polskiej Sekcji IBBY oraz Nagrodę Literacką im. Kornela Makuszyńskiego w 2013 roku.
Sposób na Elfa – streszczenie krótkie
Elf to młody pies mieszkający w schronisku razem ze swoją siostrą bliźniaczką Erką. Marzy o własnym domu, spacerach i człowieku, który będzie się nim opiekował. Pewnego dnia pisarz Marcin, nazywany Dużym, przeprowadza się wraz z nastoletnim synem, Młodym, do nowego mieszkania we Wrocławiu. Chłopiec namawia ojca na przygarnięcie psa. Duży przegląda ogłoszenia w internecie i znajduje zdjęcie Elfa, który od razu zdobywa jego serce. Po dopełnieniu formalności adopcyjnych pies zostaje przewieziony ze schroniska pod Warszawą do Wrocławia. Rozstanie z Erką jest dla niego bardzo bolesne, a podróż i spotkanie z nowymi opiekunami budzą w nim ogromny lęk.
W nowym domu Elf stopniowo oswaja się z otoczeniem i przywiązuje do Dużego oraz Młodego. Początkowo boi się nieznanych przedmiotów, ludzi i sytuacji, ale dzięki cierpliwości opiekunów nabiera pewności siebie. Rodzina przeżywa wiele zabawnych przygód związanych z wychowywaniem psa, spacerami i jego niezwykłym sposobem postrzegania świata. Duży pomaga również synowi w sprawach uczuciowych, ponieważ Młody interesuje się dziewczyną o imieniu Kara. Tymczasem okazuje się, że pozostawiona w schronisku Erka bardzo tęskni za bratem. Na szczęście ciocia Ewa postanawia ją adoptować, dzięki czemu rodzeństwo może ponownie się spotykać.
Spokój rodziny zakłóca wścibska sąsiadka, która podejrzewa Dużego o udział we włamaniach do okolicznych piwnic. Zawiadamia policję, przez co rodzina poznaje aspiranta Macieja Polańskiego. Wkrótce okazuje się, że Elf ma niezwykły węch i potrafi rozpoznawać zapachy związane z przestępcą. Jego zachowanie pomaga w rozwiązaniu zagadki serii kradzieży. Policjanci zatrzymują włamywacza, który pracował jako ratownik medyczny i wykorzystywał dostęp do budynków. Elf zyskuje uznanie za swoją pomoc w śledztwie.
Podczas jednego ze spacerów nad Ślęzą Elf spotyka dzika. Przerażone zwierzę ucieka, a dzięki jego nagłej zmianie kierunku biegu Duży unika niebezpiecznego spotkania z rozwścieczonym zwierzęciem. Ostatecznie Elf wyrasta na szczęśliwego, odważniejszego psa, który darzy swoich opiekunów wielką miłością. W zakończeniu spotyka się z Erką w domu cioci Ewy, gdzie rodzeństwo beztrosko biega i bawi się razem. Ewa namawia Marcina, aby opisał ich niezwykłą historię w książce.
Sposób na Elfa – streszczenie szczegółowe
Historia rozpoczyna się w schronisku dla zwierząt, w którym mieszka sześciomiesięczny pies o imieniu Elf. Towarzyszy mu jego siostra bliźniaczka Erka. Oboje są mieszańcami przypominającymi owczarki niemieckie. Elf jest wesoły, ciekawski i pełen energii, natomiast Erka jest bardziej nieśmiała i bojaźliwa. Psy nie mają łatwego życia, ponieważ dokucza im agresywny husky o imieniu Rambo. Elf często rozmawia z innymi mieszkańcami schroniska, między innymi z Tofikiem, który opowiada o życiu poza ogrodzeniem. Bohater marzy o lesie, spacerach oraz własnym człowieku, którego mógłby pokochać. Chciałby jednak opuścić schronisko razem z ukochaną siostrą.
Tymczasem we Wrocławiu pisarz Marcin, nazywany później przez psa Dużym, przeprowadza się wraz ze swoim nastoletnim synem do nowego mieszkania. Młody pomaga ojcu wnosić rzeczy, ale narzeka na liczbę książek i brak windy. Podczas przeprowadzki zauważa dziewczynę spacerującą z psem rasy collie. Dziewczyna ma na imię Kara, a jej suczka Linda. Młody jest nią wyraźnie zainteresowany. Wkrótce proponuje ojcu, aby również przygarnęli psa. Przekonuje go, że okolica jest pełna terenów zielonych, a niedaleko znajdują się rozległe łąki i rzeka Ślęza. Obiecuje także pomagać w opiece nad zwierzęciem.
Duży początkowo podchodzi do pomysłu ostrożnie. Wie, że posiadanie psa oznacza codzienne obowiązki i dużą odpowiedzialność. Jednak pewnej bezsennej nocy zaczyna przeglądać w internecie ogłoszenia dotyczące zwierząt. Trafia na zdjęcie sześciomiesięcznego Elfa, wystawionego do adopcji za symboliczną złotówkę. Pies od razu zdobywa jego serce, szczególnie dzięki niezwykłym oczom i wielkim uszom. Następnego dnia pokazuje zdjęcia synowi, który również zachwyca się zwierzęciem. Obaj postanawiają przygarnąć Elfa, chociaż okazuje się, że pies przebywa w schronisku pod Warszawą.
Duży kontaktuje się z fundacją Niczyje, która opiekuje się Elfem. Dowiaduje się, że przed adopcją konieczne są podpisanie umowy i wizyta przedadopcyjna, podczas której przedstawicielka fundacji sprawdzi warunki w mieszkaniu. Ojciec i syn bardzo przeżywają przygotowania. Kupują miski, karmę, zabawki oraz legowisko. Wkrótce udaje się także zorganizować transport psa do Wrocławia. Elf ma przyjechać z osobami zajmującymi się pomocą zwierzętom.
W schronisku Elf nie przeczuwa, że jego życie ma się zmienić. Pewnego dnia otrzymuje środek uspokajający, zostaje zabrany z boksu i umieszczony w transporterze. Nie rozumie, dlaczego ludzie rozdzielają go z Erką. Siostra rozpaczliwie szczeka i wyje, a Elf jest przerażony. Podczas podróży bardzo tęskni za Erką, źle znosi jazdę samochodem i próbuje się uwolnić. Kiedy wreszcie dociera do Wrocławia, jest wycieńczony i przestraszony. Duży odbiera go od Ani, Marcina i Tomka, którzy przywożą zwierzę. Widząc jego strach, siada na chodniku i zaczyna spokojnym głosem opowiadać mu bajkę o psie, który znajduje kochający dom. Dzięki temu stopniowo zdobywa jego zaufanie.
Elf trafia do mieszkania Dużego i Młodego. Wszystko jest dla niego nowe i niezrozumiałe. Bohater obawia się nieznanych przedmiotów, zapachów i odgłosów. Początkowo porusza się ostrożnie i nie wie, czego oczekują od niego ludzie. Duży przygotowuje dla niego wygodne miejsce do spania, miski z jedzeniem i wodą oraz znajomy kocyk ze schroniska. Pies uczy się zasad życia w mieszkaniu, chociaż zdarzają mu się wpadki związane z załatwianiem potrzeb fizjologicznych. Młody, który wraca z treningu już po przyjeździe psa, również stara się zdobyć jego sympatię. Elf stopniowo przekonuje się, że nowi opiekunowie nie zamierzają zrobić mu krzywdy.
Duży zabiera Elfa na pierwsze spacery i do weterynarza. Lekarz stwierdza, że pies jest zbyt szczupły i powinien przybrać na wadze, ale poza tym nie dostrzega poważnych problemów zdrowotnych. Elf nie przepada za badaniami i zastrzykami, lecz jego właściciel stara się zapewnić mu poczucie bezpieczeństwa. Z każdym kolejnym dniem zwierzę staje się coraz bardziej ufne i radosne. Zaczyna bawić się z opiekunami, poznawać okoliczne tereny i odkrywać przyjemności związane z życiem poza schroniskiem. Jednocześnie jego zachowanie jest źródłem wielu komicznych sytuacji, ponieważ pies zupełnie inaczej niż ludzie rozumie przeznaczenie różnych przedmiotów.
Życie Dużego i Młodego zmienia się także pod innymi względami. Ojciec zauważa, że jego syn coraz bardziej interesuje się Karą, właścicielką Lindy. Młody stara się wykorzystać wspólne spacery z psami jako okazję do spotkań z dziewczyną. Duży obserwuje jego zachowanie z rozbawieniem, ale również ze zrozumieniem. Sam przeżywa rozmaite zabawne i kłopotliwe przygody związane z opieką nad Elfem. Podczas jednej z nich próbuje pomóc Młodemu w nawiązaniu kontaktu z Karą, co prowadzi do nieprzewidzianej sytuacji z różą. Innym razem Elf przegryza smycz i ucieka do pobliskiego sklepu mięsnego, gdzie odnajduje swojego właściciela zwabiony zapachem kiełbasy.
Pewnego wieczoru Duży dowiaduje się od Ani ze schroniska, że Erka bardzo cierpi po rozstaniu z bratem. Suczka jest osowiała, nie ma apetytu i coraz gorzej znosi samotność. Marcin i Młody próbują znaleźć dla niej dom, zamieszczając informacje w internecie. Rozważają nawet przygarnięcie drugiego psa, jednak Duży uznaje, że ich mieszkanie jest zbyt małe, a opieka nad dwoma zwierzętami przekraczałaby ich możliwości. Niespodziewanie z pomocą przychodzi ciocia Ewa, która mieszka z rodziną w domu z dużym ogrodem pod Wrocławiem. Kobieta kocha zwierzęta i opiekuje się już kilkoma psami oraz kotami. Kiedy dowiaduje się o losie Erki, postanawia ją adoptować. Dzięki temu siostra Elfa również zyskuje kochający dom.
W międzyczasie Duży poznaje wścibską sąsiadkę, która bardzo interesuje się życiem nowych mieszkańców bloku. Kobieta zadaje mu liczne pytania, próbuje dowiedzieć się, czym się zajmuje i dlaczego często przebywa w domu. Nie rozumie, że Marcin jest pisarzem i pracuje przy komputerze. Jej podejrzliwość staje się źródłem konfliktu. W okolicy dochodzi do serii włamań do piwnic, a sąsiadka zaczyna podejrzewać Dużego o udział w przestępstwach. Zawiadamia policję, przez co pewnego dnia do mieszkania przychodzi aspirant Maciej Polański. Początkowo Marcin obawia się, że wizyta dotyczy jakiegoś przewinienia Młodego. Policjant wyjaśnia jednak, że sprawdza informacje otrzymane od mieszkańców osiedla. Szybko przekonuje się, że podejrzenia wobec pisarza są bezpodstawne.
Duży i Młody zaczynają utrzymywać przyjazny kontakt z aspirantem Polańskim, nazywanym Maćkiem. Jednocześnie coraz bardziej zwracają uwagę na niezwykłe zachowanie Elfa. Pies potrafi warczeć w obecności niektórych ludzi i przedmiotów, a jego reakcje bywają zaskakujące. Początkowo właściciel nie potrafi ich wyjaśnić. Rodzina przeżywa też kolejne przygody, między innymi związane z zakupem kagańca. Elf bardzo nie lubi nowego przedmiotu i próbuje się go pozbyć. Podczas spaceru w pobliżu ciężarówki odkrywa jednak coś niepokojącego. Uparcie wskazuje miejsce, w którym znajduje się przerażony gołąb Czesław. Dzięki zachowaniu psa udaje się pomóc ptakowi.
W życiu Młodego pojawiają się również problemy uczuciowe. Chłopiec przeżywa rozczarowanie związane z Karą i jej znajomością z innym chłopakiem, Dawidem. Duży dostrzega, że syn jest przygnębiony, dlatego stara się z nim porozmawiać i udzielić mu wsparcia. Nie narzuca jednak własnego zdania, ponieważ rozumie, że nastolatek musi samodzielnie poradzić sobie z niektórymi doświadczeniami. Ojciec interesuje się również sytuacją Olka, najlepszego przyjaciela Młodego. Chłopiec cierpi z powodu niewystarczającego zainteresowania ze strony swojego taty. Marcin stara się pomóc także jemu, przekonując, jak ważne jest poświęcanie czasu najbliższym.
Najważniejsza przygoda kryminalna rozpoczyna się podczas spaceru, kiedy Elf znów zachowuje się niespokojnie. Duży zauważa, że pies reaguje podobnie w kilku miejscach, między innymi w pobliżu piwnic oraz gabinetu weterynaryjnego. Opowiada o swoich spostrzeżeniach aspirantowi Polańskiemu, który prowadzi śledztwo w sprawie włamań. Okazuje się, że złodziej działa na kilku osiedlach, a policjanci dysponują nagraniami przedstawiającymi wysokiego mężczyznę. Młody i jego ojciec postanawiają również samodzielnie zbadać pewne podejrzane okoliczności. Ich nocna wyprawa na dach jednego z budynków kończy się komicznym zamieszaniem, ponieważ zostają wzięci za podglądaczy. Udaje im się uniknąć poważniejszych konsekwencji tej przygody.
Wkrótce policja ustala tożsamość włamywacza. Aspirant Polański pokazuje Marcinowi fotografię przestępcy, a ten rozpoznaje mężczyznę, na którego Elf wcześniej warczał podczas spaceru. Okazuje się, że zatrzymany jest ratownikiem medycznym, wcześniej wielokrotnie karanym za różne przestępstwa. Wykorzystuje swoją pracę i znajomość kodów umożliwiających dostęp do budynków, aby włamywać się do piwnic. W bagażniku samochodu przewozi służbową odzież, której zapach pies rozpoznaje i kojarzy z nieprzyjemnymi doświadczeniami. Policjant wyjaśnia, że zachowanie Elfa stanowiło ważną wskazówkę podczas śledztwa. Dzięki swojemu doskonałemu węchowi pies przyczynia się do schwytania złodzieja. Rodzina jest z niego bardzo dumna.
Po zakończeniu sprawy Duży nadal zabiera Elfa na długie spacery nad Ślęzę. Pewnego dnia próbuje przekonać psa do przejścia przez ażurowy mostek nad rzeką. Zwierzę bardzo boi się widocznej pod łapami wody, jednak dzięki cierpliwości i zachętom właściciela ostatecznie pokonuje przeszkodę. Podczas kolejnej wyprawy Elf odkrywa interesujący zapach i oddala się od Dużego. Niespodziewanie trafia na dużego dzika, który zaczyna go gonić. Przerażony pies pędzi w stronę swojego opiekuna, ale w ostatniej chwili gwałtownie zmienia kierunek biegu. Dzik również skręca za nim, dzięki czemu Duży unika niebezpieczeństwa. Po pewnym czasie Elf wraca do właściciela, a ich spotkanie jest pełne radości i wzruszenia. Marcin zdaje sobie sprawę, że pies mógł uratować mu życie.
W zakończeniu powieści Duży odwiedza ciocię Ewę, u której mieszka Erka. Obserwują razem radosną zabawę psiego rodzeństwa. Elf i jego siostra są do siebie bardzo podobni, a po rozstaniu ze schroniskiem oboje prowadzą szczęśliwe życie. Zwierzęta mogą się regularnie spotykać, biegać po ogrodzie i cieszyć się bliskością swoich opiekunów. Podczas wizyty Marcin otrzymuje telefon od Olka, który dziękuje mu za pomoc w poprawieniu relacji z ojcem. Okazuje się, że chłopiec spędza z tatą więcej czasu i jest z tego bardzo szczęśliwy.
Ciocia Ewa wpada na pomysł, aby Marcin napisał książkę o Elfie i wszystkich przygodach, które przeżyli wspólnie od chwili adopcji. Pisarz początkowo jest zaskoczony, ale szybko uznaje, że historia rzeczywiście zasługuje na opisanie. Postanawia uwzględnić w niej również Erkę i Ewę, ponieważ stanowią ważną część życia psa. Historia kończy się szczęśliwie – Elf i Erka odnajdują kochające rodziny, a Duży i Młody przekonują się, jak wiele radości i miłości może wnieść do życia przygarnięte zwierzę.