Utylitaryzm to wywodzący się jeszcze z XVII wieku kierunek w etyce, który zakłada, że to, co pożyteczne, jest dobre, a pożyteczne z kolei jest to, co można określić jako użyteczne. Działania, które są więc rozpatrywane jako użyteczne, zarówno dla jednostki, jak i dla większej grupy społecznej.
Pozytywizm był epoką, w której szczególny nacisk kładziony był na kwestie związane z pracą. Najważniejszymi pojęciami, jakie łączą się z tymi czasami są więc takie terminy jak praca organiczna czy praca u podstaw. Motyw pracy pojawia się w wielu powieściach tego okresu, także w dziele Bolesława Prusa zatytułowanym „Lalka”.
W „Lalce” Bolesława Prusa można znaleźć wiele odniesień do popularnych za życia autorów myśli i prądów filozoficznych oraz naukowych. Jednym z nich był scjentyzm, popularny w czasach, w którym dominował pozytywizm.
W wieku XIX rozpoczął się proces emancypacji kobiet, co znalazło swoje odbicie w wielu dziełach literackich z tego okresu. Motyw ten pojawia się między innymi w twórczości Bolesława Prusa, na przykład w powieści „Lalka”.
Wiele osób zastanawia się, czy literatura ma jeszcze inne przydatne funkcje, oprócz dostarczania rozrywki i radości ludziom. Z drugiej strony często mówi się też o książkach jako o skarbnicy wiedzy, pełnych życiowych mądrości i informacji. Pojawia się także pytanie, czy bohaterowie literaccy – ich życia, historie i decyzje – mogą okazać się pouczające dla czytelnika?
Znane powiedzenie głosi, że każdy jest kowalem swojego losu i może go swobodnie kształtować według własnych upodobań. Jednak powiedzenie to nie uwzględnia wielu czynników, jakie pojawiają się w życiu człowieka, a na które nie ma on wpływu. Często okazuje się jednak, że to właśnie one wywierają największy wpływ na ludzkie życie.
Jedno z popularnych haseł mówi, że pieniądze to nie wszystko i jest ono prawdziwe. Pieniądze są w życiu ważną kwestią, ale nie są w stanie zastąpić wszystkiego, co dla człowieka może być ważne. Ludzie nie są w stanie kupić za nie wszystkich swoich marzeń, pieniądze nie zapewnią im także miłości i troski innych osób.
Zaufanie jest podstawą budowanych relacji między ludźmi. Pozwala ono na zacieśnianie związków przez dzielenie się osobistymi rozterkami oraz sekretami. Tworzenie go wymaga czasu oraz chęci z obu stron.
“Lalka” Bolesława Prusa to powieść, która powstała w epoce pozytywizmu i przedstawia światopogląd charakterystyczny dla tego okresu, stara się też w pewien sposób rozliczyć z ideami romantyzmu.
Rozum i uczucia często są stawiane w opozycji do siebie, zwłaszcza, jeżeli chodzi o miłość. Mówi się o niej jak o szaleństwie, odrzuceniu racjonalnych przesłanek i zaślepieniu. Ludzie mówią o utracie rozumu z miłości, kojarzy się ona z gwałtownością, silnymi emocjami i działaniem pod wpływem wzruszeń i porywów serca, natomiast rozum z rozsądkiem, rozwagą oraz świadomością, z jakimi konsekwencjami wiążą się konkretne czyny.
Przyjaźń to rzecz piękna i ważna w życiu człowieka. Jest ona tematem wielu popularnych porzekadeł, na przykład takich jak “Prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie”. przyjaźń objawia się w różnych, często niespodziewanych momentach życia i zawiązywać się może nie tylko między ludźmi, ale także na przykład między zwierzętami.
Mogą być siłą motywującą do działania, pięknym snem lub nawet ucieczką od rzeczywistości. Marzenia – bo o nich jest tu mowa – spełniają najróżniejsze funkcje w życiu człowieka, zmieniające się ze względu na towarzyszące im okoliczności.