Stepy akermańskie – interpretacja

Autor: Katarzyna Owczarek

Stepy akermańskie autorstwa Adama Mickiewicza to jedno z najważniejszych dzieł autora. Otwiera ono cykl Sonetów Krymskich, które zostały zainspirowane podróżami Mickiewicza po Krymie. Pierwotnie sonet został opublikowany w 1825 roku. Z kontekstu historycznego wiemy, że utwór powstał, kiedy wieszcz przebywał na wygnaniu i nie mógł powrócić do ojczyzny. Stąd też z sonetu wypływa widoczna tęsknota za ukochaną Litwą, którą Adam Mickiewicz musiał opuścić na zawsze po procesie filomatów i filaretów. 

Stepy akermańskie – analiza utworu

Dzieło Adama Mickiewicza to sonet – utwór liryczny o określonej, z góry narzuconej formie. Stepy akermańskie składają się z dwóch czterowersowych zwrotek wprowadzających czytelnika w przedstawioną w utworze sytuację liryczną oraz dwóch trójwierszy, które kończą utwór refleksją na temat jego treści. Biorąc pod uwagę kontekst historyczny i biograficzny autora, podmiot liryczny może być utożsamiany z Adamem Mickiewiczem

W Stepach akermańskich występują przede wszystkim epitety. To one dokładnie opisują krajobraz stepu nad Morzem Martwym, tym samym zachęcając, zapraszając nas do podróży wśród bujnych kęp suchej trawy. W tekście występują także metafory – pierwszy wers wprowadza nas do szerokiej przenośni porównującej podróż do żeglugi po bezkresnym oceanie. Opis podróży obfituje także w wyrazy dźwiękonaśladowcze, które nadają klimatu i pomagają w wizualizacji sytuacji lirycznej, która została przedstawiona w sonecie. Kilka wykrzyknień w zawartych pod koniec utworu ma za zadanie skupić uwagę czytelnika na konkretnym momencie. Rozwija także sytuację przedstawioną w utworze, nadaje całej treści dynamizmu. 

Sonet posiada także rymy, które, ze względu na określoną formę tego gatunku, są dokładnie rozłożone tak, aby nie można było zmienić jego formy. W pierwszej i drugiej zwrotce rymy mają układ abba – rymy okalające. W dwóch ostatnich trójwierszach jest to kolejno układ aba i bab. Jeśli połączymy te wersy, wtedy rymy będą krzyżowe. Sonet napisany jest charakterystycznym trzynastozgłoskowcem, czyli każdy wers zbudowany jest z trzynastu sylab.

Warto jednak zaznaczyć, że Mickiewicz nie zawsze sztywno trzymał się zasad kierujących sonetem. Niektóre utwory z Sonetów Krymskich w ogóle nie posiadają części refleksyjnej. W jednym sonecie Adam Mickiewicz dodał nawet jeden wers, co jest już poważnym naruszeniem formy. 

Stepy akermańskie – interpretacja utworu

Pierwszy wers Stepów Akermańskich wprowadza nas w szeroką metaforę, która porównuje rozległe stepy do bezkresnego oceanu. Żegluga w łodzi to podróż w wozie, z którego podziwiamy piękne widoki i nieskończoność pola widzenia – dookoła widać tylko kępy burzanu, wysokich traw. Pierwsza zwrotka wprowadza nas w sytuację liryczną w jakiej znajduje się podmiot. Dopiero druga zwrotka wiersza nadaje mu specyficznego klimatu. Zapada noc – czas niepewności. Podróżnik gubi orientację w terenie, wypatruje gwiazd, które mogłyby mu w jakiś sposób pomóc w odnalezieniu właściwej drogi. Kształty rozmazują się, nie widać szlaku, który mógłby prowadzić do obranego celu podróży.

To zagubienie możemy odczytać także w sensie metaforycznym – życie również jest podróżą, podczas której gubimy właściwą drogę, popadamy w wątpliwości. Warto zwrócić uwagę na kontrast między zapadającym mrokiem a światłem, które pojawia się na horyzoncie. To lekka jutrzenka, delikatne światło latarni, blask odbijający się od tafli rzeki. Wśród chaosu wędrowiec odnajduje małe przebłyski światła, które mogą pomóc mu w wyjściu na ląd. Ciekawy jest także kontrast pomiędzy zapadającym zmrokiem a wschodzącą jutrzenką – może on oznaczać chaos, ale także przywodzić na myśl stworzenie świata – z ciemności i światła wynurza się reszta rzeczy i istot, które stają się uporządkowane. 

Dodaj komentarz