Balon – interpretacja

Adam Naruszewicz to polski poeta, historyk, biskup, a także dramatopisarz, żyjący w XVIII wieku. Jego utwór „Balon” został zainspirowany rzeczywistym lotem balonem nad Warszawą 10 maja 1789 roku. Francuski wynalazca Jean-Pier­re Blan­chard odbył 45- minutową podróż nad stolicą, której świadkiem był nawet sam król – Stanisław August Poniatowski. Początkowo utwór przypisywano innemu pisarzowi, ale finalnie, dopiero w XX wieku przyznano autorstwo rzeczywistemu twórcy – Adamowi Naruszewiczowi.

Balon – analiza i środki stylistyczne

Utwór wyraża pochwałę i zachwyt nad wydarzeniem, ideą, co jest cechą charakterystyczna dla ody – gatunku lirycznego, zaczerpniętego z antyku. Ma także podniosły ton. 

Wiersz ma regularną budowę. Składa się z dwunastu strof, po cztery wersy, które naprzemiennie mają po dziesięć i osiem sylab. Występują tu rymy krzyżowe.

Podmiot liryczny opisuje lot balonem, nie ujawnia się, zatem mamy do czynienia z liryką pośrednią, a następnie inwokacyjną, ponieważ podmiot liryczny zwraca się do ludzi, którzy nie wierzą w potęgę nauki, „Gmi­nie, ku rzad­kiej zbie­gły za­baw­ce, ja­kież ci cuda mózg kry­śli?”, a także do ojczyzny, która zostaje porównana do łodzi, „Wszyst­ko zwy­cię­żysz, łód­ko szla­chet­na”. Podmiot liryczny wydaje się być ponad obserwatorami zdarzenia, odnosimy wrażenie jakby leciał balonem, ponad tłumem ludzi. Jest on wszechwiedzący.

W wierszu występują liczne środki stylistyczne, np. epitety, „ ognistym grotem”, „ zgorzałym duchem”, „ burzliwym morzom” oraz metafory, „ wzna­wia tor klę­ską sław­ny Ika­ra i na pod­nie­bie­niu już sta­wa”. Wspomnienie o Ikarze, jest nawiązaniem do mitologii greckiej, w której to lot bohatera, kończy się tragicznym upadkiem.

W tekście występuje inwersja, czyli przestawienie kolejności wyrazów w zdaniu, wypowiedzi, co ma nadać utworowi odpowiedniego rytmu i wzniosłości, np. „ w stru­myk dzie­cin­nym pal­cem na sto­le z kil­ku kro­pel za­kre­ślo­ny”. Znajdujemy również porównanie, np. „ w bła­hych się zlep­kach czoł­ga ukry­ty, jak drob­ne ro­bacz­ków ple­mię”, a także peryfrazę, czyli wielowyrazowy opis powszechnego określenia, na przykład burza przedstawiona jest, jako „gniew­ny Jo­wisz ogni­stym gro­tem po­wietrz­ne prze­szy­wa szla­ki”.

Balon – interpretacja wiersza

Pochwała dla postępu ludzkości

„Balon” to oda do możliwości ludzkiego rozumu i rozwoju techniki. Podmiot liryczny wyraża podziw dla Jean-Pier­re Blan­charda. Współcześni odkrywcy są dla niego następcami mitologicznego Ikara, który mimo nieszczęśliwego zakończenia – wzbił się w niebo i udało mu się utrzymać na wysokości, dopóki wosk na jego skrzydłach nie stopił się, przez żar słońca. Rozwój nauki prowadzi do postępu oraz ułatwień i ulepszeń w naszym życiu. Oprócz latającego balona, osoba mówiąca wymienia również inne wynalazki, między innymi pompę hydrauliczną, utrzymujące się na wodzie statki, czy materiały wybuchowe umożliwiające wydobycie kruszcu. Podkreśla, że wynalazki wymagają ciężkiej pracy i czasu, „ Rozum człowieczy wszędy przechodzi, Niezłomny pracą i czasem”. Opanowanie przestrzeni powietrznej, mórz, oceanów i możliwość wydobycia podziemnego kruszcu, to triumf człowieka nad siłami natury i żywiołami.

Dodaj komentarz