Do Deliusza – interpretacja

Autor: Maria Machowska

Horacy jest jednym najwybitniejszych poetów antycznego Rzymu. Jego nowatorskie dzieła uznaje się od wieków za wzór twórczości klasycznej. Jest prekursorem wielu znanych dziś motywów literackich. „Do Deliusza” to utwór zainspirowany prawdziwą postacią historyczną – przyjacielem Horacego, literatem Oktawiana Augusta. Znany był ze zmiennych poglądów politycznych i przekonań, które dostosowywał do panującej sytuacji i otoczenia. Dostrzeżemy tu również elementy filozofii antycznej. 

Do Deliusza – budowa utworu i środki stylistyczne

Pieśń „Do Deliusza” składa się z siedmiu regularnych, czterowersowych strof. Harmonia i rytmiczność utworu, są elementami charakterystycznymi dla pieśni.

Podmiot liryczny zwraca się bezpośrednio do tytułowej postaci Deliusza. Mamy zatem do czynienia z przykładem liryki zwrotu do adresata. Osoba mówiąca w pieśni nie zdradza nam swojej tożsamości, jednak w ostatnim wersie utożsamia się ze wszystkimi ludźmi, śmiertelnikami: „Los na każ­de­go z pod­ziem­nej urny wy­pad­nie prę­dzej czy póź­niej wy­rok na wiecz­ne wy­gna­nie miej­sca wy­zna­czy nam na bar­ce”.

Pojawiają się tu środki stylistyczne, między innymi epitety, np.: „dzień ży­cia”, „So­sna ogrom­na”, metafory, np.: „do­pó­ki star­czy do­byt­ku i czar­nej nici trzech Pa­rek”, anafory, np.” ustąpisz”, a także apostrofy, np.: „Pa­mię­taj o tym czy smut­nie mija”, czy pytanie retoryczne, np.: „na cóż ga­łę­zie spla­ta­ją w go­ścin­nym cie­niu i na cóż pę­dzi wi­ją­cy się po­tok?”. Utwór zawiera również wiele nawiązań do mitologii, na przykład wzmiankę o barce, która jest metaforą łodzi Charona, przewoźnika do świata umarłych po rzece Styks. 

Do Deliusza – interpretacja wiersza

Elementy stoicyzmu

Tytułowy Deliusz zostaje skazany na śmierć, jednak podmiot liryczny nawołuje go do zachowania spokoju. Radzi opanowanie wobec tego co nieuchronne, a także przypomina, że dla śmierci wszyscy jesteśmy równi, bez względu na naszą pozycję, czy majątek.

Przywołana zostaje tu postać bezlitosnego Orkusa. Orkus to demon śmierci mitologii rzymskiej. Nasza gonitwa za bogactwem i dobrami doczesnymi jest nic nie warta w zaświatach. Po naszym odejściu przejmują je potomni. Nadmierne starania i skrajne emocje są tu zupełnie zbędne.

Według osoby mówiącej naszym losem kierują trzy Parki – w mitologii rzymskiej to uosobienia przeznaczenia, wieszczki, boginie losu. Rada znoszenia niepowodzenia ze spokojem, odpowiada filozofii stoickiej. Dla stoika jedyną drogą do harmonii i życiowej równowagi jest powściągliwość emocjonalna, kierowanie się zdrowym rozsądkiem, rozumem. W ostatniej zwrotce utworu osoba mówiąca porównuje Deliusza do każdego z nas – ludzi omylnych, których na końcu wędrówki czeka śmierć. 

Elementy epikureizmu

Oprócz zachowania spokoju, podmiot liryczny radzi Deliuszowi korzystanie z każdej chwili życia, jaka mu pozostała.

Życie jest wartością ulotną. Proces przemijania człowieka zostaje porównany do zmian zachodzących w naturze – rzeki zmieniają swój bieg, a drzewa usychają. Powinniśmy korzystać ze wszystkiego co dobre, piękne, co nas inspiruje – pachnących olejków, kwiatów, pięknego świata. Chwytanie dnia – „Carpe Diem” to hasło przewodnie filozofii epikurejczyków.

Istotnym elementem jest dla nich również zachowanie harmonii i nieprzywiązywanie zbytniej uwagi do dóbr materialnych, ponieważ z czasem tracą na wartości, są czymś, niestałym. W obliczu śmierci podmiot liryczny radzi przyjacielowi cieszyć się czasem, który mu pozostał, bo chwila jest czymś pięknym, ale ulotnym.