Utopia – interpretacja

Autor: Maria Machowska

Wisława Szymborska to niezwykle znana poetka, nie tylko w Polsce, ale również za granicą. W 1996 roku zdobyła nawet Literacką Nagrodę Nobla. Często podejmowała tematy przyziemne, ale przedstawione w wyjątkowy sposób. Chociaż nie używa skomplikowanej formy, ani trudno zrozumiałych słów, to skłania do refleksji i zachwyca.

Utopia – analiza i środki stylistyczne

Wiersz „Utopia” Wisławy Szymborskiej, ma nieregularna budowę. Krótkie strofy przeplatają się, z pojedynczymi wersami. Brak mu rymów, zatem jest wierszem białym.

Podmiot liryczny nie ujawnia swojej obecności, przedstawia tylko sytuację oczami obserwatora, więc wiersz jest przykładem liryki pośredniej. Tytuł utworu, z greki oznacza miejsce dobre lub nieistniejące. Zazwyczaj utopią nazywamy wręcz idealną krainę, w której panuje ład i porządek, a także sprawiedliwość i dostatek. Utwór zmusza do przemyśleń życiowymi wartościami, sensem poznawania. Jest zatem przykładem liryki refleksyjno-filozoficznej.

Występuje tu kilka środków stylistycznych. Są wśród nich między innymi epitety, np.: „drogi dojścia”, „ drzewo Zrozumienia”, „ tajemnice światów” oraz metafory, np. : „Je­śli ja­kieś zwąt­pie­nie, to wiatr je roz­wie­wa”, „Z dna od­ry­wa się praw­da i lek­ko na wierzch wy­pły­wa”. Zastosowano tu zabieg personifikacji, to znaczy nadania cech ludzkich, np. „Echo bez wy­wo­ła­nia głos za­bie­ra i wy­ja­śnia ocho­czo ta­jem­ni­ce świa­tów.”.

Utopia – interpretacja utworu

Ukazana w utworze wyspa

Podmiot liryczny w wierszu „Utopia” wydaje się być przewodnikiem, który oprowadza po wyjątkowej wyspie. Nie ma w tym opisie wiele emocjonalności. Osoba mówiąca podaje suche fakty. Nie rozwodzi się nad nimi i nie przedstawia zbyt rozbudowanych opisów. Na wyspie nie ma niepewności, czy zwątpienia. Wszystko się na niej wyjaśnia. Podmiot liryczny przedstawia nazwy miejsc, które są związane ze świadomością, wartościami i emocjami. Mamy tu, na przykład jezioro Głębokiego Przekonania, dolinę Pewności Niewzruszonej, drzewo Zrozumienia i inne.

W tej niezwykłej krainie „krzaki aż uginają się od odpowiedzi”. Tak, jak na podróżników zwykle u celu czekają piękne widoki, tak na tej wyspie, czekają ich pewne życiowe prawdy, rozwiązanie zagadek, sens, wyjaśnienia. Niektóre nazwy i zwroty, jakie odnajdujemy w treści wiersza, nawiązują do związków frazeologicznych lub znanych już innych nazw, zmienionych przez autorkę tekstu, np.” Z dna od­ry­wa się praw­da i lek­ko na wierzch wy­pły­wa” jest parafrazą powiedzenia „ oliwa na wierch wypływa”. „Drzewo Słusznego Domysłu” to nawiązanie do drzewa poznania dobra i zła, z biblijnego raju.

Na wyspie znajduje się wiele zaskakujących elementów, na przykład jest tylko jedna droga – droga dojścia. Oznacza to, że po odbytej podróży nie ma już powrotu. Możemy przemierzać ją i zdobywać wiedzę oraz uzyskiwać odpowiedzi na nasze pytania, ale nie możemy zawrócić. Zostajemy zamknięci w pułapce wyspy i naszego umysłu.

Symbolika utworu

Utopią ukazaną w wierszu, ma być kraina, na której kryje się wszelka wiedza, poznanie, odpowiedzi na nurtujące pytania i sens życia. Powinna być zatem miejscem idealnym, ale nie jest. Doświadczeń nabranych w trakcie podróży nie da się cofnąć. Prowadzi po niej tylko jedna droga, tak jak w życiu. Kroczymy przez życie, ale nie możemy cofnąć czasu i zdarzeń. Naszą mądrość i wiedzę nabieramy sami. Oczywiście są ludzie, którzy towarzyszą nam i nas wpierają, ale tylko my sami możemy wyciągać wnioski i lekcje z naszego postępowania, więc jest ono niczym bezludna wyspa.

Dodaj komentarz