Cier­pie­nie i he­ro­izm jako dwa aspek­ty po­sta­wy czło­wie­ka w zma­ga­niu z lo­sem. Omów za­gad­nie­nie na pod­sta­wie zna­nych Ci frag­men­tów Ilia­dy Ho­me­ra. W swo­jej od­po­wie­dzi uwzględ­nij rów­nież wy­bra­ny kon­tekst.

Autor: Marta Grandke

W trudnych chwilach ludzkość często przyjmuje różne postawy, które są wynikiem jej reakcji na nieprzyjemne czy ciężkie wydarzenia. Człowiek nieustannie zmaga się ze swoim losem oraz z tym, co go spotyka i na co często nie ma nawet wpływu. Niektórzy wierzą, że są skazani na konkretne wydarzenia i nie są już w stanie ich zmienić, co w antyku określane było jako fatum. Wobec tego typu wydarzeń ludzie przyjmują różne postawy, na przykład powiązane z heroizmem czy z cierpieniem. Ma to miejsce także w literaturze. Bohaterowie poddają się cierpieniu i działaniu fatum, nie próbują z nim walczyć czy mu zapobiegać. Inni zaś przyjmują postawę heroiczną i próbują zmienić swój los, nie rezygnują z walki o samego siebie. Czasami jednak ciężko odróżnić cierpienie od heroizmu. Obie postawy za to można wyróżnić w dziełach takich jak „Iliada” Homera czy antyczny mit o Prometeuszu.

W „Iliadzie” Homera można wyróżnić zarówno bohaterów, którzy przyjmują postawę cierpiącą, jak i heroiczną. Są to Achilles oraz Hektor. Obie te postaci spotkały w utworze wydarzenia, które sprowadziły na nie ból i lęk. Achilles cierpiał po utracie swojego przyjaciela, Patroklosa, Hektor z kolei musiał stanąć do pojedynku z greckim herosem i obronić w ten sposób swoją ojczyznę.

Achilles jest jednak w tym przypadku uosobieniem postawy cierpiącej, Hektor zaś – heroicznej. Achilles rozpacza bowiem po śmierci przyjaciela, która na pewien sposób go łamie. Nie potrafi on pogodzić się z nią, szaleje i okazuje swój ból na wiele różnych sposobów. Ukojenia szuka w zemście, dlatego też zabija Hektora w trakcie pojedynku. Jego cierpienie sprawia jednak, że nie jest on w stanie zachować się jak heros i po wygranej walce nie zaprzestaje swojej zemsty. Achilles bezcześci ciało Hektora, którego nie chce zwrócić jego rodzicom. Dopiero błagania Priama przywracają mu rozsądek i sprawiają, że przestaje się on pastwić nad ciałem pokonanego przeciwnika.

Z kolei Hektor przyjmuje w „Iliadzie” postawę heroiczną. Boi się się on walki z Achillesem, próbuje jej uniknąć, ponieważ czuje, że spotka go w niej śmierć. Hektor wie jednak, że swoją osobą reprezentuje całą Troję, dlatego też ostatecznie staje do walki z Achillesem. Pokonuje swój strach i pojedynkuje się ze swoim wrogiem. Dlatego też mimo swojej przegranej to Hektor przyjmuje postawę heroiczną, nie zaś zwycięski Achilles. Pokonał on swój lęk i poświęcił życie dla narodu, w imieniu którego występował w trakcie pojedynku. Hektor działał więc w imię wartości wyższych niż jego własne życie i nie pozwolił sobie na to, by strach powstrzymał go przed walką – mimo swojego początkowego zwątpienia.

Mit o Prometeuszu to także opowieść, w której heroizm miesza się z cierpieniem. Prometeusz był bowiem tytanem, który stworzył ludzkość, była ona jednak bardzo słaba. Dlatego też tytan wykradł Zeusowi ogień, który następnie przekazał człowiekowi. Sprawił w ten sposób, że ludzkość wzmocniła się, jednak tym samym naraził się na gniew najwyższego z bogów. Prometeusz został przykuty do skał Kaukazu, gdzie codziennie orzeł wydziobywał mu wątrobę, która następnie odrastała, by cały proces mógł powtórzyć się od nowa. Uwolnił go dopiero Herakles, zabijając ptaka i uwalniając tytana, który miał tam cierpieć wiecznie.

Prometeusz znalazł się w sytuacji pełnej bólu i męki, jednak przyjął wobec niej postawę heroiczną, nie zaś cierpiącą. Poświęcił się dla ludzkości, przyjął na siebie karę Zeusa, by człowiek mógł zatrzymać ogień i rozwijać się dzięki niemu. Jego cierpienie było heroiczne – Prometeusz przyjął je na siebie dobrowolnie – zdawał sobie bowiem sprawę z tego, że nie spodoba się to Zeusowi – a jego działanie wynikało z głębokiej miłości do człowieka. Poświęcił się więc, by ludzkość mogła się rozwijać, dał jej to, czego potrzebowała, kosztem samego siebie.

Dodaj komentarz